Çocuklarda Karne Stresi - Ebeveynlere Öneriler

Ara karne almaya yaklaştığımız bugünlerde çocukların ve gençlerin karne notlarının nasıl geleceğine yönelik kaygıları artış gösterebilir. Ülkemizde lise ve üniversiteye geçişte orta öğretim başarı puanlarının etkisinin olması ortaokul ve lisede eğitim gören çocukları ve gençleri not ortalamalarını yüksek tutma çabasına yönlendirmektedir. Aynı şekilde ebeveynler de çocuklarına benzer gerekliliği hatırlatma ihtiyacı duyabilmektedirler.

Her çocuk başarılı olmayı ve bu başarının karne notlarına da yansımasını isteyebilir. Yalnız bazı çocuk ve ergenlerde çalışma düzeyleriyle orantısız şekilde başarısız olma kaygısı görülür. Performans kaygısı olarak da adlandırılan bu durumda çocuk o ders için tekrar tekrar çalışsa da, emek sarf etse de başarılı olamayacağına dair yoğun olumsuz düşüncelere sahiptir, bu nedenle tekrar tekrar, gereğinden fazla çalışmaya devam eder. Performans göstermesi gerektiği sınav anında da aynı kaygılarla sınava girdiğinde gerçekleşen kehanetler gibi o anda kaygı uyandıran düşünceleri sınava odaklanmasına engel olur ve beklediğinden düşük performanslar, notlarla karşılaşır. Sonucunda da karnesinin de düşük notlarla dolacağı endişesi yaşar.

Bu kaygının çeşitli nedenleri olabilir. Çocukta genel olarak kaygı düzeyi yüksek olabilir, farklı alanlarda da endişelere sahip olabilir. Genetik etmenler çocukların kaygılı yapıya sahip olmalarına neden olabilir. Anne, baba, kardeş, anneanne, teyze gibi aile ve yakın akraba üyelerinden bir veya birkaçında kaygı bozukluğu veya kaygılı bir yapı söz konusu olabilir. Bazen ebeveynlerin kaygısı rol model alma yoluyla çocuklar üzerinde sirayet edebilir.

Ebeveynlerin çocukları üzerindeki yoğun başarı beklentileri, aldıkları notları genelde beğenmeme, olumlu geribildirimlerde bulunmama ve hep daha iyisini bekleme hali de çocukların yetersizlik, başarısızlık hislerinin artmasına neden olabilir. Bazı çocuk ve gençler de ebeveynlerinin hiç tepki göstermemesinden, bu konuda kendini yalnız ve anlaşılmamış hissettiğinden yakınırlar.

Ebeveynlerin çocuklarının başarı veya başarısızlıklarından ziyade sorumluluk duygularının gelişimine odaklanmasını öneririm. Ders ile ilgili görev ve işlerini yapabilme, önem verme, emek harcama konusunda motive etmeleri, gösterdiği emeklerine sınav veya karne notundan bağımsız şekilde olumlu geribildirimlerde bulunmaları önemlidir. Böylece çocuklar başarıyı sadece karne notuna indirgemezler ve çocukların tek hedefe aşırı odaklanıp bu alanda kaygı geliştirmelerinin önüne geçilmiş olur.

Çocuğu çok kaygılı iken ebeveynin ‘bunda kaygılanacak bir şey yok’ demesi de çocuklarda anlaşılmadıkları hissi doğurur. O yüzden elden geldiğince ‘kaygını anlıyorum’ şeklinde başlayan cümlelerle ebeveyn yaklaşmalıdır. Kaygıyı görmezden gelmeden onunla çocuğunun nasıl baş edebileceğine yönelik birlikte çözüm yolları aramalıdır.